Sosyal Bilimler ve Sağlık Bülteni

İnceleme

Sayı 19 (2026)

Presenteizm Konusunda TR Dizin Kapsamındaki Dergilerde Yayımlanan Makalelerin Bibliyometrik Analizi

Gönderildi
August 16, 2026
Yayınlanmış
2026-09-02

Öz

Presenteizm, çalışanların çeşitli sorunlar yaşamalarına rağmen işe devam etmeleri ve iş yerinde bulunmalarına karşın görevlerini beklenen verimlilikte yerine getirmemeleriyle ilişkili bir kavramdır. Bu çalışmanın amacı, presenteizm konusunda TR Dizin kapsamındaki dergilerde yayımlanan makaleleri bibliyometrik açıdan inceleyerek Türkiye’deki ulusal literatürün genel özelliklerini ortaya koymaktır. TR Dizin’de presenteizm kavramı ve kavramın Türkçe ve İngilizce karşılıkları kullanılarak 11 Ağustos 2026 tarihinde tarama yapılmıştır. Ulaşılan 660 kayıttan yinelenen ve konuyla ilgisiz çalışmalar çıkarıldıktan sonra 78 makale analize dahil edilmiştir. İncelenen makalelerin %97.5’i araştırma makalesi olup, yayınlar 57 farklı dergide yayınlanmıştır. Makaleler en sık işletme (%60.3), psikoloji (%34.6), sağlık politikaları ve hizmetleri (%32.1) ve hemşirelik (%28.2) konularında sınıflandırılmıştır. Yayın sayısının en yüksek olduğu yıl 2019’dir. Sonuç olarak, presenteizm konusunda Türkiye’deki akademik ilginin son yıllarda arttığı, çalışmaların farklı disiplinlere yayıldığı ancak özellikle işletme alanında yoğunlaştığı görülmektedir. Gelecekte farklı meslek gruplarını ve sektörleri kapsayan disiplinler arası çalışmaların artırılmasının presenteizmin bireysel, örgütsel ve sağlıkla ilişkili sonuçlarının daha kapsamlı biçimde değerlendirilmesine katkı sağlayacaktır.

Referanslar

  1. Çiftçi, B. (2010). İşte var ol amama sorunu ve işletmelerin uygulayabileceği çözüm önerileri. Çalışma ve Toplum, 1(24), 153–174.
  2. Çoban, Ö., & Harman, S. (2012). Presenteeism: Nedenleri, Yarattiği Örgütsel Sorunlar ve Çözüm Önerileri Üzerine Bir Alanyazin Taramasi. Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 12(23), 157–178.
  3. Demirbulat, Ö. G., & Bozok, D. (2015). Presenteeism (İşte Varolamama) İle Yaşam Doyumu, Fiziksel ve Ruhsal İyilik Halinin Etkileşimine Yönelik Seyahat Acentası İşgörenleri Üzerinde Bir Araştırma. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal Ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 2015(1), 7–13. https://doi.org/10.18493/kmusekad.44589
  4. Lohaus, D., & Habermann, W. (2019). Presenteeism: A review and research directions. Human Resource Management Review, 29(1), 43–58.
  5. Öztürk, F. (2026). Presenteizm ile tükenmişlik arasındaki ilişkide iş stresinin aracılık rolü. Firat University Journal of Social Sciences, 36(Kadın Araştırmaları), 193–206.
  6. Sarı, E., & Demirbağ, B. C. (2024). Hemşirelerde Presenteizm ve Tıbbi Hata Eğilimi Arasındaki İlişki. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, 27(2), 283–294. https://doi.org/10.61859/hacettepesid.1405942
  7. Ulu, S., Özdevecioğlu, M., & Ardıç, K. (2016). Kişilik Özelliklerinin Hasta İken İşe Gelme (Presenteizm) Davranışı Üzerindeki Etkileri: İmalat Sanayiinde Bir Araştırma. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, (47), 167–181.
  8. Yeşiltaş, M. D., & Ayaz, E. (2019). İş stresi ve rol belirsizliğinin presenteizm (işte var olamama) üzerindeki etkisinin belirlenmesi. OPUS International Journal of Society Researches, 12, 741–771.
  9. Yılmaz, S., & Söyük, S. (2024). Literatürde Tartışmalı Bir Kavram: Presenteeism. Health Academy Kastamonu, 9(1), 196–215.
  10. Yücel, E. (2020). Presenteizm ve iş tatmini arasındaki ilişki: Turizm sektöründe bir araştırma. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 29(1), 226–238.