Kendini Gerçekleştiren Kehanetler: Film ve Dizilerde Distopik Anlatının İdeolojisi

Öz

Distopik anlatılar, günümüz geç kapitalist sistemlerinin kendini teşhir etme biçimi midir, yoksa eleştiri maskesi altında bu düzenin yeniden üretimine mi hizmet eder? Bu çalışma; distopik film, dizi ve çizgi film anlatılarını politik, kültürel ve teknolojik boyutlarıyla ele alarak, bu tür anlatıların neden zaman içinde gerçeklik kazandığını sorgulanmaktadır. Özellikle sağlık krizleri, zombi salgınları, dünyanın sonu temsilleri ve yapay zekâ tehdidi gibi temalar üzerinden distopik anlatıların toplumsal yapının kırılganlığını, iktidar biçimlerini ve bireyin varoluşsal konumunu nasıl teşhir ettiğine odaklanılmıştır. Foucault’nun biyopolitika kavramından Agamben’in istisna hali teorisine, Jameson’ın ütopya krizinden Baudrillard’ın simülakr evrenine uzanan kuramsal bir çerçeve eşliğinde, distopyanın bir tür kehanet değil, bir teşhis pratiği olduğu öne sürülmektedir. Çalışmada dizi ve filmlerden örnekler verilerek, distopik temsillerin yalnızca gelecek tahayyülü sunmadığı; aynı zamanda bugünün etik, politik ve teknolojik krizlerini görünür kıldığı savunulmuştur. Distopya, bu bağlamda hem sistem eleştirisinin hem de sistemin içselleştirilmiş halinin aynası olarak okunmaktadır. Çalışmanın temel argümanı, distopik anlatıların “gerçekleştiği” değil, bizim yavaş yavaş o anlatıların içinde yaşamaya başladığımızdır.

Referanslar

1. Agamben, G. (2013). Homo Sacer: Egemen İktidar ve Çıplak Hayat (İ. Ergüden, Çev.). Ayrıntı Yayınları. (Orijinal eser 1998)
2. Baudrillard, J. (2003). Simülakrlar ve Simülasyon (O. Adanır, Çev.). Doğu Batı Yayınları. (Orijinal eser 1981)
3. Broderick, M. (1993). Post-Apocalyptic Chronicles: Science Fiction and the Fallout Imagination. Greenwood Press.
4. Debord, G. (2006). Gösteri Toplumu (A. Cemal, Çev.). Ayrıntı Yayınları. (Orijinal eser 1967)
5. Foucault, M. (2019). Disiplin ve Ceza: Hapishanenin Doğuşu (M. A. Kılıçbay, Çev.). İmge Kitabevi. (Orijinal eser 1975)
6. Foucault, M. (2008). Toplumu Savunmak Gerekir (Ş. Tekin, Çev.). Yapı Kredi Yayınları. (Orijinal eser 2003)
7. Kobie, N. (2019, April 4). The complicated truth about China’s social credit system. Wired UK. https://www.wired.co.uk/article/china-social-credit-system-explained
8. Jameson, F. (2005). Geleceğin Arkeolojileri: Ütopya Arzusu ve Bilimkurgu (A. Ekmekçi, Çev.). Encore Yayınları. (Orijinal eser 2005)
9. Sontag, S. (1992). Metafor Olarak Hastalık (F. Üçcan, Çev.). Ayrıntı Yayınları. (Orijinal eser 1978)
10. Terranova, T. (2000). Free labor: Producing culture for the digital economy. Social Text, 18(2), 33–58.
11. Vincent, J. (2021, February 1). Spot the robot dog is now patrolling streets in Singapore. The Verge. https://www.theverge.com/2021/2/1/22259428/spot-boston-dynamics-robot-dog-patrol-singapore-parks-coronavirus
12. Žižek, S. (2011). Yaşadığımız Çağın Sonu (E. Onur, Çev.). Encore Yayınları. (Orijinal eser 2010)