Görüntünün “Odradek”i

Öz

Bu metin, fotoğrafta “parazit” kavramını (gürültü, bozulma, kesinti, sapma) teknik bir hata olmanın ötesine taşıyarak, görüntünün ontolojik statüsünü görünür kılan kurucu bir öge olarak ele alır. Kafka’nın Odradek figürü, Sartre’ın özne-merkezli anlam anlayışı ve Spinoza’nın idea kavramı üzerinden geliştirilen kuramsal hat; Serres’in gürültü teorisi, Benjamin’in diyalektik imgesi ve çağdaş glitch tartışmalarıyla birlikte düşünülerek, fotoğraftaki parazitin özne–nesne ilişkisini nasıl tersyüz ettiği incelenir. Çalışma, tesadüf olgusunu “parazitin zaman formu” olarak kavramsallaştırır ve parazit/bozulma taşıyan görselleri zamanın mekânsal kristalleşmeleri olarak yorumlar. Dijital glitch[1], analog bozulma, kadrajdaki boşluk, bağlamsal kayma ve maddi müdahaleler, parazitsel estetiğin farklı görünümleri olarak değerlendirilir. Bu çerçevede parazit, düzenin dışına düşen bir arıza değil; düzenin kendi iç çelişkisini görünür kılan bir zorunluluk, hakikatin kendini ele verdiği bir görünüm olarak konumlandırılır.

Referanslar

1. Benjamin, W. (1993). Pasajlar (Çev. Ahmet Cemal). Yapı Kredi Yayınları.
2. Betancourt, M. (2019). Glitch Art in Theory and Practice: Critical Failures and Post-Digital Aesthetics. Routledge.
3. Deleuze, G., & Guattari, F. (2009). Anti-Oedipus: Capitalism and schizophrenia. Penguin Classics.
4. Kafka, F. (2018). Bütün Öyküler (Çev. Kamuran Şipal). Cem Yayınevi.
5. Nolan, C. (Yönetmen). (2014). Interstellar [Film]. Paramount Pictures; Warner Bros. Pictures.
6. Russell, L. (2020). Glitch Feminism: A Manifesto. Verso.
7. Sartre, J.P. (2020). Varlık ve Hiçlik (Çev. Turhan Ilgaz, Gaye Çankaya Eksen). İthaki Yayınları.
8. Serres, M. (2024). Parazit (Çev. Kağan Kahveci). Ketebe Yayınları.
9. Spinoza, B. (2024). Etika (Çev. Hilmi Ziya Ülken). Doğu Batı Yayınları.