İmgeye İndirgenen Yüz

Öz

Bu çalışma, yüzün kimlik, temsil, imge ve politik görünürlük bağlamlarında taşıdığı çok katmanlı anlamları inceler. “Yüzler kimliklerimizdir” önermesinden hareketle yüzün yalnızca fizyolojik bir alan değil, kültürel ve etik bir açıklık olarak işlediği gösterilir. Yüzün dil içinde kişi yerine geçmesi, Lakoff ve Johnson’ın belirttiği metonimik yapı, yüzün tarihsel olarak kimliğin taşıyıcısı hâline gelişini açıklar. Doğu kültürlerinde yüz, toplumsal onur ve kolektif itibarın sembolü olarak konumlanırken Batı’da portre geleneği aracılığıyla bireyselliğin görsel temsiline dönüşmüştür. Sanat tarihinde yüz, resim, heykel, edebiyat, tiyatro, fotoğraf ve sinemada kimliği kuran, sorgulayan veya eriten bir imge olarak ele alınmıştır. Neo-liberal ve post-truth çağda ise yüz, selfie kültürü, estetik operasyonlar, propaganda imgeleri ve biyometrik gözetim mekanizmaları aracılığıyla hem aşırı görünür kılınmış hem de anlamından yoksunlaştırılmıştır. Agamben’in yüzü politik bir açıklık olarak kavrayan yaklaşımıyla birlikte düşünüldüğünde, çağımız, yüzü görünürlükten çok, temsil ve manipülasyon rejimleri içinde ele geçirmiştir. Bu çalışma, yüzün modern dünyada imgeye indirgenmesiyle kimliğin nasıl kırılganlaştığını, yüzleşmenin ise hâlâ hakikate açılan en temel kapı olduğunu ileri sürmektedir.

Referanslar

1. Agamben, G. (2000). Means Without End: Notes on Politics. University of Minnesota Press. (Orijinal eser 1996)
2. Agamben, G. (2020, Kasım 4). Ev alev alev yanarken. E-skop.
3. Berk, İ. (2006). Adlandırılmayan Yoktur. Yapı Kredi Yayınları.
4. Bonitzer, P. (2006). Kör Alan ve Dekadrajlar. Metis.
5. Kemal, Y. (2004). Fırat Suyu Kan Akıyor Baksana / Bir Ada Hikayesi 1. Yapı Kredi Yayınları.
6. Lakoff, G., & Johnson, M. (2022). Metaforlar: Hayat, Anlam ve Dil (Çev. G. Y. Demir). Minotor Kitap. (Orijinal eser 1980)
7. Shakespeare, W. (2015). Fırtına. İş Bankası Kültür Yayınları. (Orijinal eser 1611)